Konstytucja 3 maja to uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Trzeba przypomnieć wszystkim o negatywnych cechach ówczesnego systemu: liberum veto czy wolnej elekcji umożliwiającej ingerencję innych państw w sprawy Rzeczpospolitej. Prowadziły one do głębokich podziałów, które zresztą skończyły się wojną domową w XVIII wieku. Do tego należy wspomnieć o innych wadach, jak wyeliminowanie z życia społecznego mieszczaństwa, nie mówiąc o chłopach, którzy stanowili wtedy 70 proc. społeczeństwa, a nie mieli żadnych praw.
Konstytucja 3 Maja była formą odpowiedzi na te wszystkie niedomagania ustroju. Formalnie zniosła liberum veto, wprowadziła nową formę organizacji Sejmu. Po raz pierwszy pojawiła się zasada większości głosów, co eliminowało tamte wady.
Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie nowoczesną, spisaną konstytucją. Konstytucja 3 maja została ustanowiona ustawą rządową przyjętą tego dnia przez Sejm Czteroletni Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zmieniła ona ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi, wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc nadużycia pańszczyzny.
Przyjęcie monarchicznej Konstytucji 3 maja spowodowało opozycję republikanów oraz sprowokowało wrogość Imperium Rosyjskiego. W wojnie w obronie konstytucji z 1792 r. zdradzona Polska została pokonana przez wojska rosyjskie Katarzyny Wielkiej, wspierające konfederację targowicką – spisek części polskich magnatów przeciwnych zmianie ustroju Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku przez 123 lata rozbiorów przypominała o walce o niepodległość.
Konstytucja przestała w praktyce obowiązywać 24 lipca 1792 roku, w momencie przystąpienia króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej. Przestała natomiast być obowiązującym aktem prawnym 23 listopada 1793 roku. Sejm grodzieński uznał wtedy Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.
Konstytucja 3 maja przez cały XIX wiek, aż do odzyskania niepodległości pozostała testamentem republikańskiego zaangażowania Polaków i była ona czymś, co jednoczyło Polaków w trzech zaborach oraz stanowił ważny czynnik w świadomości narodowej.
Opracowała Nina Klimczak, klasa VIIa